Wystąpienia/Media
Wystąpienia, komentarze dla mediów i aktualne projekty
Wołyń, AK i UPA. Dlaczego spór o historię z Ukrainą jest tak trudny?
W rozmowie na kanale Marcina Strzyżewskiego opowiadam o tym, dlaczego polsko-ukraiński spór o przeszłość, choć dotyczy w zasadzie wyłącznie lat 1939-1947, budzi tak ogromne emocje. Wyjaśniam strukturalną różnicę między Armią Krajową a UPA, dlaczego antypolską akcję UPA nazywam ludobójstwem, i jak współczesny "prezentyzm" sprawia, że przeszłość przeżywamy jako część teraźniejszości.
Władza dzięki supermarketom. Dlaczego Rosjanie nie obalą Putina?
W podcaście Rymanowski Live rozmawiam o tym, dlaczego putinizm jest silniejszy niż ZSRR i co naprawdę trzyma Rosjan po stronie reżimu. Pokazuję mechanizm "historii, która zabija": jak państwo rosyjskie legitymizuje zbrodnie wojenne, wpisując je w ciągłość walki z nazizmem.
Rosja i jej historia. Cztery rozmowy o micie, który zabija.
W czteroodcinkowej serii podcastu Podróż bez Paszportu rozmawiam z Mateuszem Grzeszczukiem o tym, jak Rosja buduje mity historyczne i zamienia je w paliwo imperialnej agresji. Od traumy rozpadu ZSRR, przez kult służb specjalnych, fałszowanie historii Krymu, aż po kult Wielkiej Wojny Ojczyźnianej: to opowieść o tym, jak przeszłość stała się w Rosji narzędziem przemocy.
Polska i Rosja nie mogą przestać spierać się o historię. Co dalej z radzieckimi pomnikami?
W rozmowie z The Moscow Times komentuję spór o radzieckie pomniki w Polsce z perspektywy bezpieczeństwa, a nie tylko historii.
Co Rosjanie myślą o Polsce? Czy Rosja boi się Polski?
Razem z Jakubem Bodzianym rozmawiamy o tym, jak Rosja postrzega Polskę i dlaczego "polski imperializm" jest dla Kremla wygodnym narzędziem, a nie realnym lękiem. Wyjaśniam, dlaczego rosyjskie propozycje rozbioru Ukrainy to cyniczna pułapka, jak wygląda nowy kontrakt społeczny oparty na dobrobycie, który czyni putinizm trwalszym niż ZSRR, i co realnie możemy uznać za sukces w relacjach z Rosją.
Niebezpieczna gra Putina z historią. Jak kłamie Rosja?
Rozmawiam z Karolem Paciorkiem o czymś, co dla wielu analityków wciąż brzmi zbyt radykalnie: Rosja jest w stanie permanentnej wojny z Zachodem, a polityka historyczna jest jej integralnym frontem.
Gdy Władimir Putin mówi o Polsce, powinno to zapalać lampki w głowach polityków.
W wywiadzie dla Rzeczpospolitej mówię o tym, dlaczego kiedy Putin zaczyna mówić o Polsce, również w kontekście historycznym, trzeba być czujnym, bo może to być zapowiedź konkretnych działań przeciwko nam.
Historia jako broń polityczna. Czym to grozi?
W podcaście Otwarta Konserwa rozmawialiśmy o czymś, co Zachód przez lata zbywał wzruszeniem ramion: o tym, że Putin naprawdę wierzy w budowane przez siebie narracje historyczne. Wyjaśniam, jak rosyjska polityka historyczna legitymizuje zbrodnie wojenne, dlaczego Polska jest w centrum rosyjskiej narracji o "skrzywdzonym imperium" i co powinniśmy z tym zrobić.
"W Rosji patrzono na mnie jak na ciekawostkę: młody Polak, a mówi po rosyjsku".
Udzieliłem obszernego wywiadu dla Gazety Wyborczej. Opowiadam w nim m.in. o tym, jak rosyjskie elity ukształtowane w epoce późnego Breżniewa patrzą dziś na historię, i dlaczego ich pamięć o II wojnie światowej jest nie do pogodzenia z europejską.
Czy Rosjanie naprawdę wierzą, że Polska ich zaatakuje? O historii jako technologii wojny.
Podczas debaty Klubu Jagiellońskiego dyskutuję z Hieronimem Gralą o tym, dlaczego rosyjska polityka historyczna to już nie nauka, lecz technologia zarządzania emocjami społecznymi i narzędzie operacyjne wojny.
Putin i jego historia. Skąd bierze się rosyjska agresja?
Podczas rozmowy z Tomaszem Piechalem w podcaście Szkice Wschodnie zwracam uwagę na to, dlaczego obsesja Putina na punkcie historii nie jest cynicznym PR-em, lecz strategicznym rezerwuarem, w którym dyktator przegląda się jak w zwierciadle, ujawniając swoje rzeczywiste intencje.
Rosja dwóch prędkości. Jak historia i pieniądze napędzają wojnę?
W programie Polsat News mówię o tym, dlaczego rosyjska polityka historyczna nie jest akademicką debatą o przeszłości, lecz bezpośrednim uzasadnieniem agresji militarnej. Dyskutuję o tym, jak Kreml łączy narrację historyczną z gigantycznymi zachętami finansowymi, by zmobilizować do walki uboższe warstwy prowincjonalnej Rosji.
Historia, która zabija. Jak wyobrażenia Putina o przeszłości rozpętały wojnę?
Na kanale “Program Pierwszy Polskiego YouTube'a” dyskutuję o tym, dlaczego esej Putina z 2021 roku, w którym na 20 stronach dowodził, że Ukraina nie ma prawa do własnej historii, był nie akademickim wybrykiem, lecz zapowiedzią ludobójstwa.
Kreml przepisuje historię. Dlaczego Rosjanie popierają wojnę?
Byłem gościem Radia Trójka, gdzie omawiałem, jak rosyjskie państwo używa mitu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, by zdjąć z żołnierzy moralną odpowiedzialność za zbrodnie popełniane na Ukrainie.
Dlaczego Putin boi się prawdy o historii? Jak Kreml wykorzystuje historię do legitymizowania wojny?
W rozmowie z Mateuszem Grzeszczukiem dla Rzeczpospolitej tłumaczę, dlaczego historyczne obsesje Putina to nie cyniczny PR, lecz autentyczna tożsamość ukształtowana przez breżniewowską propagandę.
"Historia popycha Putina do działania". Klucz do zrozumienia polityki Rosji.
W wywiadzie dla "Super Expressu" z Tomaszem Walczakiem mówię o tym, dlaczego historia nie jest dla Putina jednym z narzędzi politycznych, lecz siłą sprawczą, która realnie popycha do działania.
Polityka historyczna Rosji czy coś więcej? O "Historii, która zabija".
W Radiu TOK FM, rozmawiałem o swojej książce "Historia, która zabija. Polityka historyczna putinowskiej Rosji". To rozmowa o tym, jak przeszłość stała się w Rosji jedyną dopuszczalną rzeczywistością i narzędziem agresji.
Szykowanie Rosjan na konflikt z Polakami trwa.
W wywiadzie dla Interii z Jolantą Kamińską-Samolej opowiadam o tym, dlaczego uważam, że Rosjanie są dziś mentalnie przygotowywani na ewentualny konflikt z Polską.
Co dalej z wojną rosyjsko-ukraińską? Negocjacje amerykańsko-rosyjskie - Gość Wydarzeń Polsatu
W Polsacie zwracałem uwagę, że formuła proponowana przez Trumpa – „jakikolwiek pokój, bylebym miał deal” – nie jest akceptowalna ani dla Ukrainy, ani dla Rosji. Słowa Jurija Uszakowa, który na pytanie, czy jesteśmy bliżej pokoju, odpowiedział jedynie: „Nie dalej”, potwierdzają, że wojna będzie trwać. Innymi słowy: na pewno nie jesteśmy bliżej zakończenia działań. Ciekawszy jest jednak inny wątek. Uszakow ujawnił, że Amerykanie mieli przekazać stronie rosyjskiej cztery dokumenty, które mogą być rozwinięciem 28-punktowego planu. Najprawdopodobniej są to projekty porozumień dotyczące wybranych obszarów negocjacyjnych. Jakich? Można jedynie spekulować, ale najbardziej logiczny zestaw obejmuje: – kwestie pokoju rosyjsko-ukraińskiego, – status terytorialny i mechanizmy monitorowania zawieszenia broni (w kontekście rozmów Driscolla w Abu Zabi), – zamrożone aktywa, którymi Moskwa interesuje się wyjątkowo intensywnie, – oraz relacje NATO–Rosja.
«Віткоффгейт». Ефект рієлтора у «мирному плані»
Opublikowane przez Bloomberg nagrania rozmów Stevena Witkoffa – doradcy Trumpa – z Jurijem Uszakowem, jednym z najbliższych współpracowników Władimira Putina, mają duży potencjał skompromitować „Steve'a” na arenie międzynarodowej - mój komentarz dla ukraińskojęzycznego serwisu slawa.tv.
Czy Rosja może się zmienić? Historyczny mindfulness w praktyce - wystąpienie w Elliott School
Uważam, że Rosja nie jest skazana na wieczne zniewolenie, przemoc i agresję. Jednocześnie wiem jednak, że każda transformacja wymaga czasu, doświadczenia i katalizatora. Dlatego warto wracać do historii, aby zobaczyć, gdzie i w jaki sposób takie katalizatory pojawiały się wcześniej – bo to właśnie tam znajdujemy zarówno wskazówki, jak i ostrzeżenia na przyszłość, coś, co określam mianem historycznego mindfulness.
Ciągłość czy zerwanie? Co data science mówi o rosyjskiej polityce historycznej? - Wykład na Harvardzie
Wykorzystując metody data science, pokazałem ewolucję kremlowskiej narracji historycznej: od retrospektywnego upamiętnienia do tworzenia mitu tu i teraz.